Uncategorized

Otomatik Portakal Anlatımı Biçimi Değerlendirilmesi

Clockwork Orange filminin girişinde Alex ve arkadaşları baş plandan çekilerek tanıtılır. Sonrasında direkt olaylar gelişmeye başlar ve hızlı bir akış içerisinde tüm olayları izlemeye başlarız.

 Çete üyeleri ilk önce yaşlı bir dilenciye işkence eder ve döverler. Daha sonra bir  yazarın evine girerek şiddet uygulamaları ve yazarın eşine tecavüz etmeleri ile şiddetin boyutu giderek artar. Tüm bu olaylardan sonra başrol olan Alex kendi evine giderek absürt kıyafetlerinden ve aksesuarlarından kurtularak normal biriymiş gibi görünür. Ailesinin gösterildiği sırada annesinin mor saçı ve babasının annesinden çok daha genç olması dikkat çeker ve tüm bu şiddetten daha dikkat çekici bir hale bürünür. Filmde kullanılan müzikler ise anlatıyı güçlendirir. Şiddet ve tecavüz sahnelerinde kullanılan gerilim dolu müzikler şiddet duygusunu tamamen seyirciye geçirmeyi başarır.

Filmin ilerlemesi ile Alex ve arkadaşları kötü alışlanlıklarına devam ederken çete üyeleri Alex’in çete lideri olmasını artık istemez ve isyan eder. Ancak Alex haklarından gelir ve kendini üstün göstererek devrilmeyeceğini kanıtlar.  Bunun sonucunda arkadaşları daha da kin tutarak plan yapar ve hırsızlığa girdikleri evde Alex’in cinayet işlemesiyle sonuçlanan soygunu  polise ihbar ederek kaçar. İşte asıl olaylar bundan sonra başlar.


Şimdiye kadar hep zulmeden ve acımasız olarak gösterilen Alex bir anda mağdur olan pozisyona geçer. Bundan sonraki süreçte Alex şiddet arzusundan kurtulması için mücadele içine giriyor. Soygunda yakalanan Alex hapishaneye gitmesiyle kendisini bambaşka bir dünyanın içinde buluyor. Hapishaneden kurtulmak amacıyla  devletin başlattığı bir tedavi sürecine gönderilmeyi arzular ve bunun için gardiyan, rahip gibi görevlilerin gözüne girmeye çalışır. Hapishanenin eğitim süreçlerinde normalmiş gibi davranır. En sonunda hapishaneye gelen bakanın dikkatini çekerek tedaviye kabul edilir. Bu sürecin ismi her ne kadar tedavi olarak yansıtılsada Alex’in psikolojik şiddetle eğitilmeye çalışıldığını görüyoruz. Sürekli yüksek dozda şiddet, tecavüz içerikli sahneleri zorla izleterek en sevdiği Beethoven müziği eşliğinde izlemeye zorlanıyor. Eli kolu bağlı olduğu için gördüklerine müdahale edemiyor, izlemek zorunda kalıyor. Bir süre ise buna katlanamamaya başlıyor ve refleks olarak mide bulantılarına maruz kalıyor. İşlediği suçlar ne kadar insanlığa sığmayan davranışlarsa deneyi olduğu tedavi de o kadar acımasız ve insanlık dışıdır.Alex bu süreçte sürekli iyileştiğini kanıtlamaya çalışıyor ancak iyileşmemiş tam bir kukla olmaya zorlanmıştır. Seyircinin gözünde nefret duygusunu arttıran Alex bir anda seyircinin empati duygusunu kendine çeviriyor ve acınan kişi konumuna geçiyor. Yöneticileri en sonunda iyileştiğine ikna ederek serbest bırakılmayı başarmaktadır.

Filmin sonuna yaklaşırken Alex normal bir birey gibi davranır ancak tedavide olduğu süreçte toplumdan daha çok soyutlanmıştır. Evine döndüğünde ailesinin onu istememesi, sokaklara düşmesi, sokakta daha önce darp ettiği dilenciden ve eski çete üyesi arkadaşlarından dayak yemesi seyircinin acıma duygusunu tamamen kendi üzerine çekmektedir. Deneyden kurtulduğunu sanan Alex’i gerçek dünyanın acımasızlığı içinde boğulduğunu görürüz. Arkadaşlarından yediği dayağın ardından kendine gelmesiyle sığınacak bir ev arar. Bu sırada daha önce evine hırsızlığa ve eşine tecavüz ettiği yazarın evine denk gelir. Eve girdikleri sırada yüzünde maske olması yazarın onu tanıyamamasını sağlarken, gazetecilere verdiği röportajda Beethoven sevgisinden ve hassaslığından bahsetmesiyle yazar, o gece başlarına gelen olaylar sırasında Beethoven çalındığını hatırlar. Bu küçük anımsama ile Alex’i hatırlar ve intikama hazırlanır. Alex’i odaya kitlemesini ve zorla Beethoven dinleterek acı çektirdiğini görürüz. Zavallı durumuna düşen Alex daha fazla dayanamayıp penceren atlamasıyla bir kez daha seyircide acıma duygusunu canlandırır. Hastaneye kaldırıldığında ziyaretine gelen bakanın onu aslında düşündüğünden değil, devletin çıkarlarını düşündüğünü ve onu tekrar bir deney gibi kullanmak üzere gazetelere poz verdirmeye ikna ettiğe şahit oluruz. Film biterken Alex tamamen iyileştiğini dile getirirken düşünde gördüğü rüyayla aslında hala en baştaki duyguları içinde barındırdığını anlarız.  

Buraya kadar anlatıldığı üzere filmde dramatik anlatım türü seçilmiştir. Serim kısmında olaylar hızlıca gerçekleşir. Birçok olayı içinde barındırırken çok fazla da uzatılmadan olayları  nereye doğru yönleneceğini sergiler. Devamında gerçekleşecek olayların sebebini başta açıklayarak “bilinmeyen” kısımlar oluşturur ancak film ilerledikçe neden-sonuç ilişkisini kurmaya başlıyoruz. Düğüm kısmı kısa tutulmuş hapishane ve deney detayları ne kadar kısa da olsa oldukça etkili sahnelerdir. Bu kısımda çözüme gitmeden önce ana karakteri etkileyen unsurlar tümüyle gösterilir. Olaylar kronolojik sırayla ilerler ve doğrusal bir zaman akışıyla çözüm kısmına giderken karakteri  psikolojik eğilimleri, kendine özgü tavırlarının sonuçları sergilenir Zamansal bir boşluk olmaması ya da kronolojik sırayla olayların ilerlemesi ile zamana müdahale edilmeden flashback gibi unsurlara gerek duyulmaz.. Ancak hiçbir kısımda zaman ya da mekan belli edilmez. Çünkü distopik oluşturulan bu dünyanın seyircinin gerçek dünya ile bağdaştırması beklenir.  Film son bulduğunda ise gördüğü düş eklentisi kısmıyla karakterin serim-düğüm ve çözüm evrelerinde yaşadıklarının sonucunda aldığı tavırı net olarak anlamamızı sağlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir